Pomorska Teka Edukacyjna

Ludzie

[kliknij nazwisko, aby przejść do biogramu]

Arendt Aleksander
Bandura Ludwik
Bądkowski Lech
Bejm Tadeusz
Biernaś Andrzej
Bukowski Andrzej
Fedorowicz Jacek
Kaczmarek Lech
Kobiela Bogumił
Kociołek Stanisław
Kolczyński Roman
Konieczka Ryszard
Nowicki Edmund
Ostrowska Róża
Ptasiński Jan
Sokołowski Janusz
Stolarek Piotr
Szadaj Jakub
Szczęsny Bernard
Wołek Józef

arendt_aleksander_ipn_gd_645_78862_zdj1974Aleksander Arendt (1912-2002)

Działacz kaszubski. Urodził się Będargowie na Kaszubach. Uczęszczał do szkoły w Kartuzach i Wejherowie. Po maturze we wrześniu 1934 r. rozpoczął służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Po jej ukończeniu został skierowany na Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy. W 1937 r. mianowano go na stopień podporucznika. W latach 1935-1939 studiował prawo na Uniwersytecie im. Józefa Piłsudskiego. Podczas studiów wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). W 1939 r. uniknął niewoli, uczestniczył następnie w tworzeniu sieci pomorskiej dywersji pozafrontowej. Związany z Tajną Organizacją Wojskową (TOW) „Gryf Pomorski” – ps. „Konar”, „Dębina”. W 1943 r. był jej naczelnym komendantem. W maju 1944 r. został aresztowany i po kilku tygodniach jako więzień policyjny osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof. Dzięki pomocy pracującego dla gestapo Jana Kaszubowskiego uciekł w styczniu 1945 r. z tzw. Marszu Śmierci. Po zajęciu Pomorza przez Armię Czerwoną Aleksander Arendt organizował polską administrację samorządową na tym obszarze, utrzymując bliżej nieokreślone kontakty z sowieckimi organami bezpieczeństwa. Był pierwszym komendantem Milicji Obywatelskiej w Kartuzach, a następnie m.in. starostą powiatu kościerskiego. Od 1948 r. w administracji rządowej. Rozpracowywany przez UB jako były członek konspiracji i działacz kaszubski. W 1956 r. brał udział w organizacji Zrzeszenia Kaszubskiego (od 1964 r. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie). 2 grudnia 1956 r. wybrany jego pierwszym prezesem. Zwolennik linii porozumienia z władzą. Według zachowanych materiałów SB miał zostać zwerbowany jako tajny współpracownik.

 

Ludwik Bandura (1904-1984)

Pedagog. Urodził się w Berlinie. W latach 1923–1932 pracował w szkolnictwie polskich mniejszości w Niemczech, następnie w Warszawie i Bydgoszczy. Od 1950 r. był wykładowcą Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W 1965 r. został profesorem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku, a w latach 1961–1968 rektorem tejże uczelni. Był członkiem PZPR. Został odznaczony: Krzyżem Kawalerskim i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz odznaką Zasłużony nauczyciel PRL (1966 r.) W  marcu 1968 r. zezwolił na wiec protestacyjny studentów. Uprzedzając dymisję, złożył rezygnację ze stanowiska rektora. Po powołaniu 20 marca w 1970 r. Uniwersytetu Gdańskiego, który powstał z połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku i Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie, został dyrektorem Instytutu Pedagogiki i Psychologii. Jego zainteresowania naukowo-badawcze koncentrowały się wokół procesu dydaktycznego, jego uwarunkowań oraz zagadnień związku teorii z praktyką w nauczaniu. Zajmował się historią myśli pedagogicznej, współczesną andragogiką, teorią kształcenia szkolnego i wiedzą o nauczycielu. Jest autorem m.in. prac: Poglądy pedagogiczne Stanisława Staszica (1956), Zagadnienie błędów uczniowskich (1963), Trudności w procesie uczenia się (1968), O procesie uczenia się (1972), Uczniowie zdolni i kierowanie ich rozwojem (1974).

 

lech-badkowskiLech Bądkowski (1920-1984)

Pisarz, dziennikarz, podporucznik Wojska Polskiego, tłumacz, kaszubski działacz polityczny, kulturalny i społeczny. Urodzony w Toruniu. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził plutonem piechoty i m.in. walczył w bitwie nad Bzurą, W 1940 r. przedostał się do Francji i został przyjęty do Wojska Polskiego. Walczył w bitwie o Narwik. W czerwcu został ewakuowany z Francji do Wielkiej Brytanii. W 1941 r. zaliczono go w Poczet Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari. W 1946 r. wrócił do Polski i zamieszkał w Gdyni, potem w Gdańsku. Ukończył nauki polityczne na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego. Związał się z wybrzeżową prasą. Od końca lipca 1953 r. działał w Związku Literatów Polskich. Z powodu wojennej przeszłości nie zdobył jednak pełnego zaufania ówczesnych władz i został odsunięty od pracy w prasie codziennej. W latach 1954–1956 był kierownikiem Teatru Lalki i Aktora „Miniatura”. W 1956 r. Lech Bądkowski współtworzył Zrzeszenie Kaszubskie (późniejsze Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie). Pisał i wydawał mniej więcej jedną książkę rocznie, ale niektóre z nich mogły  ukazać się dopiero po śmierci autora, w innej rzeczywistości politycznej. Powoli narastał w nim sprzeciw wobec systemu rządów w PRL-u i w 1968 r. wraz z dwoma pisarzami Wybrzeża – Różą Ostrowską i Franciszkiem Fenikowskim – oficjalnie zaprotestował wobec wydarzeń marcowych 1968 r. Pod koniec lat 70. włączył się w działalność opozycyjną środowiska gdańskiego. W sierpniu 1980 r. Bądkowski jako przedstawiciel literatów Wybrzeża poparł strajkujących stoczniowców. Od 21 sierpnia 1980 r. był członkiem prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej,  jego rzecznikiem prasowym, a także członkiem grupy negocjującej Porozumienia Gdańskie.

Dalsza część biogramu: 1970-1990.

 

tadeusz-bejmTadeusz Bejm (1929 -1988)

Działacz państwowy i partyjny PRL. Urodził się w Kużnicy Starej. Ukończył wydział Morski Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie. Od 1952 r. pracował w PLO jako oficer na statkach handlowych. W 1959 r. został sekretarzem Komitetu Miejskiego PZPR w Gdańsku. W latach 1963–1969 pełnił funkcję przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku, a następnie w latach 1969–1971 przewodniczącego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W 1971 r. objął stanowisko I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku. Był członkiem grupy rządowej negocjującej Porozumienia Gdańskie.

 

biernas_andrzej_ipn_gd_645_372148_zdj1987Andrzej Biernaś (1943-)
Pracownik naukowy, wykładowca na Politechnice Gdańskiej. Urodzony w Warszawie. Z zawodu inżynier elektronik. 12 marca 1968 r. stanął na czele komitetu protestacyjnego, demonstrującego swój sprzeciw wobec faktu zdjęcia z afisza sztuki Dziady (w reż. Kazimierza Dejmka) ze sceny Teatru Narodowego w Warszawie. W ramach solidarności ze studentami warszawskimi władze gdańskiej uczelni wyraziły zgodę na organizację masowego wiecu. W zgromadzeniu, na którego czele stanął Biernaś, wzięło udział około 4 tys. osób – w zdecydowanej większości studentów i kadry naukowej. Tego samego dnia studenci przeszli do Klubu Studentów Wybrzeża „Żak” na spotkanie z goszczącym w Gdańsku ministrem spraw zagranicznych Adamem Rapackim. Półtoratysięczny tłum, który ze względu na zamknięty charakter spotkania zebrał się pod budynkiem, skandował „antysocjalistyczne hasła”. Następnie manifestanci przemaszerowali najpierw pod Dom Prasy, gdzie domagali się likwidacji cenzury, swobody wypowiedzi, a także ustąpienia przewodniczącego Rady Państwa Edwarda Ochaba i przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Piotra Stolarka. Pod budynkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR doszło do brutalnej interwencji MO i Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej (ORMO). 15 marca, w rejonie konsulatu Chińskiej Republiki Ludowej w Gdańsku Wrzeszczu rozpędzony został przez 3 tys. funkcjonariuszy MO i ORMO dwudziestotysięczny tłum demonstrantów. Reakcją lokalnych władz na te manifestacje były m.in. represje wobec aktywnych uczestników wydarzeń. Zatrzymano blisko 300 osób, w tym 54 studentów i 59 uczniów. Następnego dnia wraz z blisko 3 tys. studentów zorganizowano w holu budynku Politechniki wiec protestacyjny, w czasie którego domagano się m.in. zwolnienia aresztowanych kolegów, godnej opieki lekarskiej dla poszkodowanych, zwrotu legitymacji odebranych podczas demonstracji oraz opublikowania w prasie rezolucji z 12 marca. 2 kwietnia 1968 r. władze aresztowały Andrzeja Biernasia i Ryszarda Konieczkę, współorganizatorów marcowych protestów. Biernaś opuścił areszt 3 września. Śledztwo przeciwko niemu zostało umorzone, ale zwolniono go z pracy na Politechnice Gdańskiej. W kolejnych latach był szykanowany przez władze, m.in. poprzez odmawianie awansów.

 


Andrzej Bukowski (1911-1970)

Dziennikarz, publicysta, badacz regionu. Urodzony w Starych Polaszkach (pow. Kościerzyna). W latach 50. został pracownikiem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku, a potem jej rektorem (1956-1962). W 1964 r. otrzymał stopień profesorski. Podjął działania na rzecz utworzenia w Gdańsku Uniwersytetu, w którym później pracował. Redagował uniwersyteckie wydawnictwo „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne” oraz „Rocznik Gdański”, współpracował z wieloma czasopismami wybrzeżowymi. Napisał prawie tysiąc artykułów i studiów oraz kilkanaście książek, poświęconych Pomorzu. Należał do licznych organizacji regionalnych. Należał też do PZPR i miał wielki wpływ na życie kulturalne regionu gdańskiego. Był przekonanym marksistą o rodowodzie endeckim. Lansował z gruntu polonocentryczne widzenie problematyki kaszubskiej. Prof. Andrzej Bukowski zasłynął jako wydawca źródeł do poznania historii Pomorza, korespondencji działaczy regionalnych. Był badaczem życia i działalności Floriana Ceynowy oraz autorem najsłynniejszej i do chwili obecnej jedynej monografii ruchu kaszubskiego, jaką jest Regionalizm kaszubski. Wychował setki studentów, magistrów i doktorów, choć w swych poglądach pozostał osamotniony.

Leon Dąbrowski (1925-2003)
Prawdziwe nazwisko Leon Dziura. Pracownik UB i SB. Urodził się we wsi Szarowola. Był funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa (UB) na Lubelszczyźnie, od 1944 r. starszym oficerem śledczym w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego (PUBP) w Tomaszowie Lubelskim, Puławach, Kraśniku i w Hrubieszowie. Od 1950 r pracował jako naczelnik IV Wydziału Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie. W latach 1953-1956 był zastępcą szefa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Gdańsku (od 1955 r. Wojewódzkiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Publicznego). W końcu 1956 r. faktycznie kierował urzędem. W latach 1957-1958 pracował jako zastępca komendanta wojewódzkiego ds. Służby Bezpieczeństwa (SB) KW MO w Gdańsku, a potem w Bydgoszczy. W 1969 r. trafił do MSW. Ze służby odszedł 30 kwietnia 1990 r. W 1969 r został magistrem historii na Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w za pracę Walka z legalną opozycją w województwie pomorskim w latach 1945-1947.

 

jacek-fedorowiczJacek Fedorowicz (1937-)
Aktor, Satyryk, grafik, dziennikarz radiowy. Urodził się w Gdyni. Ukończył studia na Wydziale Malarstwa na PWSP w Gdańsku. Był jednym z założycieli (m.in. ze Zbigniewem Cybulskim i Bogumiłem Kobielą) gdańskiego studenckiego teatru Bim-Bom (w latach 1954–1960). Należał do składu aktorskiego tego teatru. Fedorowicz odgrywał główną rolę Dobrego Ducha w pierwszym programie pt. Achaaa. Jego premiera na scenie Teatru Lalek „Miniatura” we Gdańsku Wrzeszczu odbyła się 2 maja 1955 r. (za czasów kierowania placówką przez Lecha Bądkowskiego – patrz biogram). Na tej samej scenie miała miejsce premiera drugiego, uchodzącego za najlepszy w dorobku Bim-Bomu, programu Radość poważna (w reżyserii Cybulskiego i Kobieli) 16 marca 1956 r. (w dniu pogrzebu Bolesława Bieruta). Twórczość Bim-Bomu idealnie pasowała do atmosfery odwilży i prędko została uznana za rodzaj artystycznego manifestu pokolenia. Jeszcze w czasie studiów rozpoczął też współpracę z gdańskim radiem jako autor i aktor, zaś jako autor i rysownik-karykaturzysta z prasą lokalną i ogólnopolską. W drugiej połowie lat 60. występował w Telewizji Polskiej, gdzie współtworzył m.in. z Jerzym Gruzą programy rozrywkowe.

 

lech-kaczmarekLech Kaczmarek (1909-1984)
Duchowny. Biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy gdański w latach 1959-1971, biskup diecezjalny gdański w latach 1971–1984. Urodzony w Poznaniu. Pochodził z rodziny mieszczańskiej. W październiku 1929 r. rozpoczął studia teologiczne w Metropolitarnym Seminarium Duchownym w Gnieźnie. W latach 1930–1934 dekretem arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego kard. Augusta Hlonda podjął studia filozoficzno-teologiczne na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. W 1936 r. przyjął święcenia kapłańskie. Podczas II wojny światowej ukrywał się na terenie diecezji tarnowskiej. W latach 1945–1953 pracował jako katecheta w Poznaniu, a w latach 1953–1958 był wykładowcą seminarium duchownego w Poznaniu. 16 listopada 1958 r. został mianowany przez papieża Jana XXIII biskupem pomocniczym diecezji gdańskiej i biskupem tytularnym Alii (miejscowość i gmina we Włoszech). Sakry biskupiej udzielił mu w Kościele Wniebowzięcia NMP w Gdańsku prymas kard. Stefan Wyszyński. W 1963 r. uczestniczył w pracach II Soboru Watykańskiego. Rok później został powołany na stanowisko krajowego duszpasterza pisarzy katolickich w Polsce. 2 grudnia 1971 r., papież Paweł VI mianował go biskupem diecezjalnym diecezji gdańskiej. Jako biskup diecezjalny gdański stworzył wiele instytucji diecezjalnych, takich jak: Gdańskie Towarzystwo Teologiczne (1972), Biskupi Sąd Duchowny (1976), Gdańska Kapituła Katedralna (1978), Instytut Pastoralny dla Kapłanów (1983).

 

bogumil-kobielaBogumił Kobiela (1931-1969)
Aktor. Urodził się w Katowicach. Ukończył gimnazjum w Krzeszowicach, liceum w Katowicach, a w 1953 r., Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Teatralnych (PWST) w Krakowie. Wraz ze Zbigniewem Cybulskim był współzałożycielem i aktorem Bim-Bomu i Teatru Rozmów, jednym z aktywniejszych działaczy środowiska studenckiego Wybrzeża (1955–1958), człowiekiem zawsze obfitującym w pomysły i inicjatywy. Twórczość Bim-Bomu idealnie pasowała do atmosfery odwilży po śmierci Stalina i Bieruta i prędko została uznana za rodzaj artystycznego manifestu pokolenia. Był aktorem Teatru Ateneum w Warszawie (1960–1963), kabaretów Dudek i Wagabunda (1963–1966), Teatru Komedia (1966–1969). Często występował w Telewizji Polskiej w programach estradowych, satyrycznych, a także w Teatrze Telewizji. Popularność zyskał, grając w filmach najwybitniejszych polskich reżyserów, m.in. Munka i Wajdy, tworząc role tragikomiczne, oddające złożoność sytuacji, w jakiej znalazła się jednostka pośród wydarzeń historycznych XX wieku w Polsce. Zapamiętany głównie z roli Jana Piszczyka w Zezowatym szczęściu Munka.

 

stanislaw-kociolekStanisław Kociołek (1933-2015)
Działacz komunistyczny i polityk czasów PRL, wicepremier, poseł na Sejm PRL IV i V kadencji, następnie ambasador PRL w Belgii, Luksemburgu, Tunezji i Związku Radzieckim. Urodzony w Warszawie. Z wykształcenia był socjologiem. W latach 1956–1958 został I sekretarzem Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1960–1963 był sekretarzem Komitetu Centralnego (KC) Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS). Od 1964 r. funkcjonował we władzach centralnych PZPR, od 1967 r. do czerwca 1970 r. pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku, a od czerwca do grudnia 1970 r. był wicepremierem. W latach 1968-1971 był najmłodszym członkiem Biura Politycznego KC PZPR. Był uważany za czołowego przedstawiciela dogmatycznego skrzydła PZPR. Jest współodpowiedzialny za masakrę grudniową w 1970 r. na Wybrzeżu.
Dalsza część biogramu: 1970-1990.

 

roman-kolczynskiRoman Kolczyński (1924-1984)
Pułkownik MO, komendant wojewódzki MO województwa gdańskiego. Urodził się w Łodzi. Przed wojną skończył łódzką szkołę powszechną, a w 1958 r. liceum ogólnokształcące dla pracujących w Gdańsku. Od stycznia 1945 r. był milicjantem w Łodzi, a już w maju został zastępcą komendanta powiatowego MO w Puławach i Lublinie, gdzie został instruktorem Wydziału Polityczno-Wychowawczego Komitetu Wojewódzkiego MO. W 1948 r. został komendantem powiatowym MO w Kraśniku. Od stycznia 1950 r. pracował jako inspektor Komitetu Wojewódzkiego (KW) MO w Poznaniu, a już od kwietnia w Komendzie Głównej (KG) MO. Pod koniec 1952 r. został komendantem wojewódzkim MO w Łodzi, następnie szefem Oddziału Kadr Komendy Głównej MO. W latach 1957-1975 pełnił funkcję komendanta wojewódzkiego MO w Gdańsku. Odpowiedzialny za działania MO i tłumienie protestów w latach 1966, 1968 i 1970.

 

konieczka_ipn_by_681_13995_zdjRyszard Konieczka (1943-)
Inżynier. Urodził się w Grudziądzu. Pochodzi z rodziny robotniczej. W marcu 1968 r. był studentem V roku Politechniki Gdańskiej i jednym z organizatorów wieców na tej uczelni, w czasie których wygłaszał przemówienia uznane przez władze za „antypaństwowe”. 2 kwietnia 1968 r. został aresztowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Dzięki informacjom od wykładowców udało mu się trzy dni wcześniej obronić pracę magisterską. Został zwolniony z aresztu po umorzeniu śledztwa w 1968 r. Potem opuścił Gdańsk.

 

edmund-nowickiEdmund Nowicki (1900-1971)
Duchowny. Urodził się w Trzemesznie, w rodzinie właściciela browaru. Ukończył studia teologiczne. Święcenia kapłańskie otrzymał w katedrze gnieźnieńskiej w 1924 r., ukończył studia prawa kanonicznego w 1929 r. w Rzymie, uzyskując tytuł doktora. Po powrocie do Polski zajmował stanowiska notariusza, referenta kurii arcybiskupiej, adwokata, a następnie wiceoficjała Metropolitarnego Sądu Duchownego w Poznaniu. Do wybuchu II wojny światowej aktywnie uczestniczył w działalności duszpasterstwa akademickiego. Już w październiku 1939 r. został aresztowany przez władze hitlerowskie i osadzony w więzieniu w Poznaniu, internowany w Kazimierzu Biskupim, a następnie w Dachau i Gusen. W 1941 r. został zwolniony z obozu pod warunkiem porzucenia kapłaństwa. Warunku nie dopełnił. Po wojnie wrócił do pracy w kurii poznańskiej, gdzie oficjalnie zajmował stanowisko kanclerza. W 1945 r. został podniesiony do godności infułata. W 1946 r. od podstaw zorganizował kurię i rok później sąd duchowny w Gorzowie Wielkopolskim, a także diecezjalny Caritas. Erygował wiele parafii, nadzorował odbudowę zniszczonych kościołów. W 1951 r. został usunięty przez władze państwowe z terenu administracji apostolskiej. Po wydaleniu z Gorzowa schronił się na kilka miesięcy u zakonnic w Poznaniu, dzięki czemu uniknął internowania. Tego samego roku został mianowany biskupem koadiutorem sedi datus w Gdańsku i biskupem tytularnym Hadriane. Początkowo nie mógł pełnić tej funkcji z powodu sprzeciwu władz PRL. Diecezję gdańską przejął dopiero po przełomie październikowym 1956 r. jako biskup koadiutor będącego na emigracji niemieckiego biskupa Karola Marii Spletta. Po śmierci biskupa Spletta w 1964 r. został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji gdańskiej. W 1957 r. erygował Biskupie Seminarium Duchowne w Gdańsku Oliwie. Po śmierci pochowany został w krypcie biskupiej w Katedrze Oliwskiej, a tablica upamiętniająca biskupa Edmunda Nowickiego widnieje na ścianie bazyliki archikatedralnej w Gdańsku Oliwie.

 

roza-ostrowskaRóża Ostrowska (1926-1975)
Pisarka, aktorka oraz scenarzystka teatralna. Urodziła się w Wilnie. W latach 1950-1955 pracowała w gdańskiej rozgłośni Polskiego Radia na stanowisku redaktora, a następnie kierownika redakcji literackiej. W latach 1962-1969 piastowała stanowisko kierownika literackiego w Teatrze Wybrzeże. Publikowała artykuły w tygodniku „Ziemia i Morze” oraz, jako recenzent teatralny w dwutygodniku „Pomorze” i „Dialog”. W marcu 1968 r. wraz z Lechem Bądkowskim była autorką otwartego listu, w którym protestowała przeciw wydarzeniom marcowym, za co została zwolniona z teatru. Utrzymywała się z prac dorywczych. Od 1971 r. chorowała na nowotwór płuc. Autorka wierszy, nowel, słuchowisk radiowych, scenariuszy widowisk, recenzji teatralnych, powieści Wyspa, Bedekera Kaszubskiego, niedokończoną powieść Mój czas osobny wydano pośmiertnie. Jej imieniem nazwano ulicę w rodzinnym Gdańsku Wrzeszczu, a w Teatrze Wybrzeże znajduje się poświęcona jej tablica pamiątkowa.

 

jan-ptasinskiJan Ptasiński (1921-2015)
Murarz, działacz polityczny. Urodził się we wsi Dłutowo na Mazowszu. Od 1938 r. pracował w firmie budowlanej w Warszawie jako pomocnik murarza, potem murarz. We wrześniu 1939 r. zaangażował się w obronę Warszawy. Przynależał do Rewolucyjnych Rad Robotniczo-Chłopskich „Młot i Sierp”, w 1942 r. do Polskiej partii Robotniczej (PPR), a później Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Był żołnierzem Gwardii Ludowej (GL) i Armii Ludowej (AL). Karierę polityczną rozpoczął zaraz po wojnie, najpierw jako I Sekretarz Komitetu Powiatowego w Płońsku, potem II Sekretarz Komitetu Wojewódzkiego, następnie I Sekretarz Komitetu Wojewódzkiego w Rzeszowie i dalej w Łodzi. Po wojnie zdobył też wykształcenie średnie. W latach 1952-1954 piastował funkcję wiceministra Bezpieczeństwa Publicznego, w latach 1955-1956 zastępcy przewodniczącego Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego. Po Październiku 1956 r. i objęciu władzy przez Władysława Gomułkę mianowany I Sekretarzem KW PZPR w Bydgoszczy, a następnie zastępcą Komendanta Głównego Milicji Obywatelskiej. W latach 1960–1967 był I Sekretarzem KW PZPR w Gdańsku. Za jego kadencji w kwietniu 1967 r. Stoczni Gdańskiej uroczyście nadano imię Włodzimierza Lenina. W latach 1968–1971 był ambasadorem PRL w Moskwie. Po zakończeniu misji dyplomatycznej w Moskwie objął funkcję wiceprezesa Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy. Od 1983 r. był na emeryturze.

 

sokolowski_janusz_ipn_gd_645_45066_zdjJanusz Sokołowski (1921–1997)
Naukowiec, chemik. Urodził się w Karniszewicach, woj. zachodniopomorskie. W latach 1945-1949 studiował na Wydziale Chemii Politechniki Gdańskiej, gdzie pracował od 1948 r. do 1953 r. W okresie 1951–1970 pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP), w 1968 r. objął stanowisko profesora tytularnego, od 1977 r. profesora zwyczajnego. Kierował tam Zakładem i Katedrą Chemii Organicznej, w latach 1956–1958 był dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii, od 1965 r. prorektorem, od 1968 r. rektorem. W 1969 r. powołany został na organizatora Uniwersytetu Gdańskiego (UG). Rektorem tej uczelni został mianowany w 1970 r. i był nim przez 4 kadencje. W 1981 r. otrzymał tytuł Rektora Honorowego UG, a w 1986 r. doktora honoris causa. Od roku 1992 r. przeszedł na emeryturę. Jego imię nosi sala posiedzeń Senatu UG.

 

stolarek_piotr_poczet_soltysow_s363Piotr Stolarek (1908-1976)
Zecer, działacz społeczno-polityczny. Pochodził z rodziny robotniczej, ukończył szkołę średnią. W 1942 r. wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej (PPR), a następnie do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). W 1943 r. był współorganizatorem partyjnej drukarni w Warszawie, gdzie drukował: „Trybunę Wolności”, „Radę Narodową” oraz druki propagandowe. Został aresztowany w 1944 r. przez Gestapo, a w 1945 r. uwolniony przez wojska sowieckie. Zamieszkał w Gdyni, gdzie współorganizował Polska Partię Robotniczą. W latach 1945–1946 piastował stanowisko I sekretarza Komitetu Miejskiego PZPR w Gdyni, a następnie prezydenta Gdyni. W latach 1949-1950 został prezydentem Gdańska, a następnie przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku i potem wiceprzewodniczącym Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN) w Gdańsku. W okresie 1953–1956 był wiceministrem żeglugi, w 1957 r. pełnomocnikiem rządu do spraw załóg budowy Huty im. Lenina w Nowej Hucie, w latach 1957–1960 dyrektorem generalnym w Ministerstwie Gospodarki Komunalnej i do 1969 r. przewodniczącym Prezydium WRN w Gdańsku. Swoją aktywność zawodową zakończył w latach 1970–1974 jako prezes gdańskiego Zarządu Okręgu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

 

jakub-szadajJakub Szadaj (1948- )
Działacz żydowski. Urodził się w Gdańsku. Jest synem przedwojennego obywatela Wolnego Miasta Gdańska. W młodości należał do antykomunistycznej organizacji pod nazwą Gdańska Młodzieżowa Grupa Wywiadowcza. Był założycielem i kierownikiem grupy, za co w 1968 r. jako student I roku Politechniki Gdańskiej (PG) został aresztowany i skazany na 10 lat pozbawienia wolności za kierowanie organizacją antyrządową. Sześć miesięcy do czasu ogłoszenia wyroku przesiedział w areszcie przy ulicy Kurkowej, następnie przebywał w więzieniu. Po wyjściu na wolność na skutek amnestii i warunkowego zwolnienia otrzymał dwuletnie przymusowe skierowanie do pracy. Z postawionych mu w 1968 r. zarzutów został oczyszczony Wyrokiem Sądu Najwyższego w 1992 r.

 

bernard-szczesnyBernard Szczęsny (1919-1993)
Polityk regionalny, działacz społeczny. Urodził się w Charlottenburg koło Berlina. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej. W 1939 r. został komendantem struktur Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) w powiecie chojnickim. W latach 1941–1945 był członkiem Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. Aresztowany, za swoją działalność konspiracyjną trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof. Po wojnie został burmistrzem Wejherowa, przewodniczącym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wejherowie i wiceprzewodniczącym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W 1946 r. był współorganizatorem I Kongresu Kaszubskiego, a w 1956 r. współinicjatorem założenia Zrzeszenia Kaszubskiego i jego wieloletnim prezesem, przewodniczącym Klubu Byłych Więźniów Obozu Koncentracyjnego Stutthof. W czasach PRL był inicjatorem powstania Muzeum Stutthof i pomnika Obrońców Westerplatte.

 

jozef-wolekJózef Wołek (1913-1985)
Nauczyciel matematyki, działacz społeczno-polityczny. Pochodził z rodziny inteligenckiej. Urodził się we wsi Dąb w powiecie chrzanowskim. W 1937 r. ukończył filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim i wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Był działaczem robotniczych klubów sportowych. W latach 1945-1948 był kolejno sekretarzem ds. propagandy i I sekretarzem Wojewódzkiego Komitetu PPS w Gdańsku. W latach 1946-1948 był również prezesem Rady Okręgowej „Społem”. W 1947 r. został członkiem Rady Naczelnej PPS. W 1948 r. został zawieszony w prawach członka partii. Od 1950 r. pracował jako księgowy bilansista w gdańskiej filii Szkoły Głównej Handlowej (SGH). W latach 1950–1951 był naczelnikiem Wydziału Administracyjnego Przemysłowego Zjednoczenia Budowlanego w Gdańsku, a w latach 1951–53 zastępcą dyrektora Ekspozytury Wojewódzkiej Domu Książki w Gdańsku. Po Październiku 1956 został zrehabilitowany w prawach członka partii. W latach 1956–1958 był członkiem Komisji Rehabilitacyjnej Komitetu Wojewódzkiego (KW) PZPR, a w latach 1956 – 1960 przewodniczącym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W latach 1958–1961 był członkiem egzekutywy KW PZPR, a następnie dyrektorem Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni. W latach 1966–1970 został radcą ds. rybołówstwa w Ambasadzie PRL w Berlinie. W latach 1956-1960 był też działaczem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej i Zarządu Głównego Polskiego Związku Wędkarskiego, a także przewodniczącym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku.

Pomorska Teka Edukacyjna

creative

Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska (CC BY-NC-ND 3.0 PL)
Więcej informacji tutaj.

Pomorska Teka Edukacyjna traktowana jest jako kompletny zbiór, przedziały czasowe (1939-1945; 1946-1969; 1970-1990) są zamkniętymi utworami i każde dodatkowe użycie poszczególnych elementów strony (np. zdjęć) wymaga odrębnej pisemnej zgody.

Znajdz-nas-na-facebooku